ISSUE

06

AUGUST 2017

Dakilang Timog

Dennis Aguinaldo

 

1

Ganoon din sa ika-dalawampung siglo. Sa kabila ng bawat masikip na paglalakbay, nakahahanap siya ng mga kasamang bilingguwal at sa kanila natikman ang pakiramdam ng yumayabong na komunidad. Katabi ng mga dati nang kagawad, lumitaw sa distrito ang tagapangasiwang medikal, inhinyero sa pagpapatubig, kinatawan ng pamantasan sa larangan ng agrikultura, guro, pulis, at iba pa. Halos lahat sila’y napakababata pa, at naiuugnay nila itong pagkabatang sa isang masalimuot na kabuluhan sa pulitika — at kahit nagbago na ang kabuluhang ito sa paglipas ng panahon, nananatili itong mahalaga magpasahanggang ngayon.

At alam nilang saanman sila nanggaling, pare-pareho ang mga binabasa nilang aklat, pare-pareho ang mga tinutuos nilang suma sa aritmetika. At ano sila kapag pinagsama-sama?

 

2

Sadyang hitik sa aral kung paano nauwi sa ganitong aksidente kaya mukhang tama lang kung lilihis nang bahagya sa usapan. Lagi’t laging mali tuwing tinuturing ang mga wika sa paraan ng ilan sa mga makabansang ideologo — bilang mga sagisag ng pagkabansa, tila mga watawat, kasuotang pambansa, sayaw ng bayan, at iba pa. Ngunit sa simula’t sapul pa lang ay ingklusibo na ito, napipigilan lamang ng kasawian ng Babel: walang kayang mabuhay nang matagal upang matutuhan ang lahat ng mga wika.

Ikalawang salik ang pagkaatrasado ng bansa (na kabilang sa mapagkait nitong topograpiya at kawalan ng mga kapaki-pakinabang na yaman ay nagsilbing hadlang sa pag-angkin dito ng mga karatig-bansa). Laban sa himagsikang mula sa loob, nagluwal ito ng sapat na pagkakaisa ng mga oligarkiya. Samantala, nag-ambag itong mga modelo sa paghubog ng sanlibong panimulang panaginip.

May kahit ano ba sa mga nabanggit ngayon ang makapagpapalalim sa ating pagkaunawa sa pagsiklab ng mga iyon? Naroon ang mga iyon, ika nga, upang piratahin. (Nagbigay ito ng pagkakataon, ika nga, upang hadlangan ang andar ng kasaysayan.)

 

3

Ang panibagong pangalan nito, Dại Nam, ang “Dakilang Timog” o ang “Imperyal na Timog,” ay madalas na lumilitaw sa mga papeles ng korte at mga opisyal na sulating pangkasaysayan. Sang-ayon sa lahat ng dahilang sinubukan kong ilatag dito, talaga namang taglay ng mga pamanang ito ang ulo ni Janus. Sa antas kung saan hindi gaanong halata ang mga bagay-bagay, minamana rin ng mga matagumpay na naghimagsik ang pagkakakabit-kabit ng mga kawad sa lumang estado: kasama na rito minsan ang mga opisyales at tagasuplong, ngunit lagi’t laging kabilang ang mga dokumento, kaso, arkibo, batas, talaan ng pananalapi, sensus, mapa, tratado, palitan ng liham, memorandum, at iba pa. Aking binibigyang-diin ang mga liderato, sapagkat mga pamunuan at hindi mga tao ang nagmamana ng mga lumang palasyo, ng mga pindutan.

 

Subalit walang-kamatayan ang Anghel, at doon nakatutok ang ating mga mukha sa kalabuan sa hinaharap.

*Binuo ang kasalukuyang pitong talata mula sa dalawampung pangungusap na binitawan ni Benedict Anderson sa mga kabanatang “The Last Wave” at “The Angel of History” ng kaniyang Imagined Communities.  Pinili ang mga pangungusap na ito, isinalin, at inilatag nang hindi lumilihis sa pagkakasunod-sunod ng orihinal na mga talata.

OTHER WORKS IN THIS ISSUE